Om zicht te krijgen op de uitkomsten en het wel of niet behalen van de centrale doelstelling in het plan van aanpak, is het van belang om eens in de zoveel tijd te evalueren en te monitoren.
De evaluatie van het plan van aanpak bestaat uit het beoordelen van de resultaten van het beleid en het beoordelen van de resultaten van de afzonderlijke acties, waarbij een onderscheid gemaakt kan worden tussen procesevaluatie en effectevaluatie.
De procesevaluatie kijkt naar het verloop van de uitvoering van het plan van aanpak. De volgende vragen staan bij een procesevaluatie centraal:
De effectevaluatie is gericht op de behaalde resultaten. Het doel is de effectiviteit van een veiligheidsinterventie vast te stellen. De volgende vragen staan bij een effectevaluatie centraal:
Als laatste worden de resultaten uit de proces- en effectevaluatie aan elkaar gekoppeld. Zijn de uitkomsten van de verschillende acties verantwoordelijk voor het slagen van het beleid? Hierbij kunnen ook belangrijke lessen voor de toekomst worden geleerd. Het kan zijn dat er voor sommige type acties meer tijd moet worden genomen of misschien zijn er bepaalde partijen gemist in de aanpak van een specifiek probleem.
Monitoring is het periodiek volgen van bepaalde ontwikkelingen. Een monitor kan belangrijke input leveren voor de effectevaluatie, omdat door verschillende metingen naaste elkaar te leggen, ontwikkelingen door de tijd heen in beeld kunnen worden gebracht.
Bij monitoring staat niet zozeer centraal of bepaalde doelstellingen behaald zijn of niet, maar meer het laten zien van specifieke feitelijke gegevens. Denk hierbij aan: afname van fietsdiefstal, kosten die gemaakt zijn bij de acties en dergelijke.
Een monitor kan op verschillende wijzen worden opgezet. Sommige uitgebreide monitors kosten veel tijd en geld om te ontwikkelen en uit te voeren. Stelt u zich daarom van tevoren de vraag welke informatie u uit de monitor wil halen en wat u met die informatie gaat doen, en pas daar de wijze van monitoring op aan. Leg ook afspraken over monitoring (en evaluatie) vast in het plan van aanpak, zodat hierover geen onduidelijkheid kan bestaan.
Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid heeft een generiek Evaluatie instrument ontwikkeld. Dit document biedt handvatten om een project of aanpak fietsdiefsta te evalueren.
Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid heeft de 'Handleiding evaluatie preventieprojecten: richtlijnen, checklists en praktische tips voor het opzetten van een projectevaluatie' opgesteld. Deze handleiding verscheen in het kader van het Actieplan tegen Geweld. De handleiding kan echter ook gebruikt voor de evaluatie van projecten ter preventie van andere vormen van criminaliteit.